Devletin 3 temel unsuru vardır: yasama, yürütme yargı.

Yasama organı en önemli organdır. Çünkü kanunları değiştirebilir ve hatta yeni anayasa yapabilir. Yasama, bugün Türkiye Büyük Millet Meclisi’dir (parlemento diyorlar ancak O’nun bir ismi var!).

Önce yasamanın özelliklerine bakalım, ardından bir yasa (kanun teklifi) çıkarken hangi işlemlerden geçer onlara bakalım. Ayrıca parlemento, temsilciler meclisi, senato gibi kavramlar nedir onları da görelim.

Yasamanın Yapısı

A) Büyüklüğü

TBMM’de 550 temsilci (milletvekili) vardır. Yaklaşık 10 bin nüfusa sahip olan Tuvalu’nun meclisinde ise 12 temsilci vardır. Birleşik Krallıkta 700, Çin’de ise 3.000 (yanlış duymadınız üç bin) temsilci vardır. Büyük veya küçük olabilir.

B) Örgüt Yapısı

Burada da ikiye ayrılır (Türkçelerini bilmiyorum kusura bakmayın):

  • Unicameral
  • Biocameral

Unicameral Sistem

Üniter yani merkezi hükümete sahip (Türkiye gibi) ülkelerde bulunur. Bir meclisimiz var. Genelde parlementer sistemler, unicameraldir.

Bicameral Sistem

Federasyon (Başkanlık) ve bazı üniter ülkelerde görülür. Halkın oylarına dayalı bir meclis vardır (bizde olduğu gibi halk seçer ve oy oranına göre toplanır). Fakat her kanton (federasyondaki her alt bölüm) eşit miktarda temsilciyi başka bir meclise gönderir. Amerika’da Senato ve Temsilciler Meclisi (Representative) buna örnektir.

C) Komisyonlar

Burada da ikiye ayrılır (yine İngilizce’den çeviri, Türkçe’sini bilmiyorum ama mantık aynı):

  • Konuşma Meclisi/Toplantısı : burada tartışmalar, fikir yürütmeler olur.
  • Çalışma Meclisi/Toplantısı : burada ise tartışılmış fikirler yasalaşır ya da yasalaşmaz.

**

Kısaca bu şekildedir. Yani bir kanun direkt meclise sunulup orada el indirilip kaldırılarak geçilmez. Komitelerde tartışılır, komisyon bir kararı varsa; meclise gönderilir (veya gönderilmez) ve genelde komite kararı (olumluysa ve ortaksa) uygulanır.

Buyrun yasanın çıkış süreci (her ülkeye göre değil, genel bir tablodur):

İlk Görüşme
Tartışma-Görüşme-Oylama (komisyon / komitler için)
Komisyon(lar) (Komite)
Detaylı İnceleme-Tartışma-Görüşme
Bir alt sürece yollamak için oylama
İkinci Görüşme
Tartışma-görüşme
Genel Kurul’a yollamak için oylama
(bicameral sistemde ikinci meclis)
Birinci Meclis Ortak Komisyon
Teklif oylanır. (Joint Committee)
Reddedilir veya onaylanır. Birinci ve ikinci meclisteki (bicameral sistem) farklılıkları birleştirir.
Kanun
Devletin başı (Başkan ya da bizde Cumhurbaşkanı) tarafından onaylanır.

**

Andıç:

Birinci-İkinci meclis, “upper house” ve “lower hosue” denilen (ya da first chamber, second chamber denilen) ve federasyon, bicameral sistemde bulunur. Upper house senato, lower house ise farklı isimlerde anılabilir.

**

Dipçe:

Maalesef İngilizce gördüğüm ve Türkçesine tam hakim olamadığım için farklılıklar olabilir (isimlerde). En doğrusu için ders kitabındaki şu resmi paylaşayım:

how to make a new bill

Kategori: Genel - Hayat - Politika