Son gönderilerden haber almak için twitter hesabımızı takip edebilirsiniz

Hayatımın kırılma noktalarına baksak, ilki değil belki ancak en önemlisi, en derini, en çok katkı sağlayanı muhtemelen Steve Jobs ile tanıştığım(!) süreden sonra başlar. Bir insanla gerçekten tanışmadan, hayatınıza etki sağlayabilir mi? Hayır hayır, yaptığı cihazları falan demiyorum bile… Steve Jobs’un hayatıma olan etkisi’ni yazmıştım.
Etrafta bazı kişileri dinlerseniz, ya da teknoloji bloglarına bakarsanız; Steve Jobs ve Apple’ın aşırı abartılmış olduğunu söyleyebilirler. Benim de şaşırarak baktığım bazı insanlar var. İstanbul’da geldim 1 ay önce kadar. Havalimanından eve gelinceye kadar, çok ilginç insanların elinde iPhone 7 gördüm. Hadi şaşırdım diyelim, 6S… 6S+… Adam böbreğini satıp alacak bu derece…

Öte yandan Japonya’ya giden ve şirketlerle görüşen bazı yöneticileri dinliyorum; çamı çatlamış ve o dönemde 4S olan (5S ya da 6 yeni çıkmıştı), şirket CEO’larını anlatıyor. Adam, yenisine gerek yok işime yarıyor diyormuş. Öte yandan 5S varken 6 çıkınca, elindekini satıp, onu bin bir taksitle, sanki kendisi ödemeyecekmiş gibi alanlara bakıyoruz…

E bunlara bakınca Apple’a falan önyargı oluşabilir ancak Steve Jobs apayrı bir konu…

Steve Jobs Ne Yaptı?

Yazacak çok şeyim var, ancak Steve Jobs neden bu hale geldi? Mesela neden HP, Dell gibi şirket CEO’ları ve ülkemizdeki CEO’lar Steve Jobs gibi olamadı? Neden Steve Jobs CEO’dan çok bir şarkıcı, rockstar gibi sevildi? Bunları açıklamak gerek…

Öncelikle hippi yani karşı kültür devrini yaşamış, LSD (halisünojen) kullanmış ve bunu gururla anlatmış; meditasyon, yoga, zen gibi kavramları öğrenmiş ve içgüdülerine, hislerine güvenerek hareket etmeyi bilmiştir. MacOs’ta kaydırma çubuğu (şu an tarayıcının sağında duran çubuk) üzerine yazılımcıları 6 ay çalıştırmıştır. Pixel pixel inceleyerek, dibine kadar her şeyi araştırmış ve “istediği gibi” olana kadar kullanılmasına izin vermemiştir.

Windows’un üstüne geldiğinde ve tıklandığında saçma salak efektlerine ve paint, explorer gibi uygulamalarını yıllardır düzeltememesine bakınca; kullandığınız Google chrome’un altyapısında webkit’in Apple ortak ar-gesi olduğunu bilmeniz önemli.

 

İş Sektöründe Karşıt Kültür

IBM, Microsoft, diğer yerler… Hepsine baktığınızda takım elbiseyle işe giden ve sanatsal anlayışlardan yoksun; para göz tipleri görürsünüz. Ancak Apple tam tersiydi. Steve Jobs’un giysilerinden de anlayabileceğiniz üzere; sisteme karşı ve tıpkı Apple ürünleri gibi  görünüş ve kavram değil, “pratiklik, işe yarar ve çağlar üstü” olması gerekirdi. Modası geçmeyen…

Yaptıkları ürünler ve Apple’ın mantığı aynı şekilde karşıt kültüre uygundu. Örneğin Microsoft windows her bilgisayarda çalışırdı (ki Windows, Apple’dan sonra kurulmuştur, öncesinde Bill Gates Apple ve IBM’e yazılım yapıyordu). MacOs (ve öncesi) ise sadece Apple bilgisayarları içindir. Kendi donanımlarını ve yazılımlarını üretir. Hatta kendi Apple Store’larında satar ve satış sonrası Apple Store’dan uygulamaları da indirebilirsiniz. Windows’un aksine!!!

 

Steve Jobs’un Apple’ı

Hepsini uzun uzun anlatmayacağım ve webkit gibi karmaşıklıklara girmeyeceğim. Hayatınıza etki eden şeyleri yazacağım:

  • Kaligrafi dersleri alan Steve jobs, bilgisayarlarda bunu kullandı ve bu hareketi masaüstü yayıncılık sektörünün öncüsü oldu. Microsoftta bunu kopyaladı ve bütün işletim sistemleri artık Apple’ın öncülüğünde sanatsal bir tarza sahip oldu.
  • Önceden (şimdi windows tuşu+r’ye cmd yazdığınızda gelen karanlık kutu gibi) terminal üzerinde yazılarla bilgisayarlara işlem yaptırıyorduk. Fotokopi şirketi Xerox GUI yani grafik arayüz denilen ve bugünkü klasör, sürükleme, fare gibi şeylerin temelini atan bir proje yapmış ama iş adamı kafasıyla düşünen ve ar-ge zihniyeti olmayan Xerox yönetim kurulu bunu kabul etmemişti. Steve Jobs, Xerox ar-ge merkezini ziyareti sırasında (yoğun ısrarlarıyla) her projeyi görmüş ve Xerox yönetim kurulunun aksine sanatçı kişiliği ile bunu hemen almış ve uygulamıştır. Sonra Windows ortaya çıktı ve o da ne, ne kadar da benzer… Sonda vereceğim izletiyi izleyin.
  • Herkesin korsan şarkı indirip kullandığı bir dönemde zor çabalarıyla (gerçekten fazlasıyla görüşme zor çabalarla) büyük plak şirketlerini iPod ve iTunes’a yönlendirdi. Artık üreticiler, sanatçılar, plak şirketleri ve Apple kazanıyor. Bütün parçalar kaliteli bir şekilde iTunes Store’da ve albüm 10 lira gibi korsana yöneltmeyecek şekilde!!!
  • iPod ile müzik sektörünü değiştirdi ancak iPhone… iPhone ile bütün sektörü değiştirdi. Samsung ve Andorid’in iPhone’dan öncesi ve sonrasına bakarsanız; 2007’de “akıllı” denilen diğer telefonlara ve şimdiki hallerine bakarsanız iPhone’un sektörü nasıl değiştirdiğini görürsünüz. Nasıl Mac ile masaüstü yayıncılık ve grafik sektörünü, iPod ile müzik sektörünü değiştirdiyse; iPhone ile bütün her şeyi, bankacılıktan öğrenci işlemlerine, sağlıktan geziye her şeyi GERÇEKTEN HER ŞEYİ cebimize getiren hareketi başlattı.
  • MacOs, iPod, iPhone… Masaüstü yayıncılık, grafikerlik, film efektleri, internet, müzik…. E iPad? iPad ile yayıncılığı tekrardan şekillendirdi. Dergiler, gazeteler, yayınlar… Şimdi iPad Pro ile çizim ve profesyonel alanlara girdiler.
  • Bitti mi? E Apple’dan kovulduğu ve “Oyuncak Hikayesi, Arabalar, Up (Yukarı Bak), Wall-e” gibi filmleri tasarlayan Pixar şirketini alması? Animasyon ve grafik konusunda burada sağlam yazılımlar ve çalışmalar yapması??? O sektörüde değiştirdi. Normalde film için herkes bir araya gelir, filmden sonra iş biterdi. Pixar’da ise herkes bir takım. Her film, her senaryo, her karede birlikte çalışıyorlar. TIPKI APPLE GİBİ! Tabi diğer yöneticiler ve ekip çok çok önemlidir. Apple’da olduğu gibi.
  • Eski zamanlarda “snow white”; aslında Pamuk Prenses ancak bizde “kar beyazı” diye değiştirebileceğimiz bir renk bulmuşlardı ve IBM dahil bir çok bilgisayar şirketi bunu 10 sene boyunca devam ettirdi!
  • MacBook Air mesela… Bugün Casper’dan Dell’e, HP’ye kadar bir çok şirket birden MacBook ve MacBook Air’lardan esinlendi!!! İlginç. Ancak güzel, bilgisayar ve diğer sektörlere sanatsal bakış açısı geldi değil mi?
  • Bugün Bill Gates’ten Mark Zückerberg’e, Steven Spielberg’den Obama’ya kadar bir çok kişi sadece ürün yapmadığını, dünyayı değiştirdiğini kabul ediyor. Ancak bizim çok akıllılar var ya, Steve Jobs’a laf atacaklar (:
  • Sadece bu kadar mı? TABİ Kİ DEĞİL! 1984 reklamı ile Super Bowl’u bir reklam savaş merkezi haline getirdi. Switchers, I’m Mac gibi reklamlar ve dans eden silüetler gibi bir çok reklamı çıkartarak; reklamcılık sektörüne yepyeni bir soluk getirdi.
  • En en en basitinden iPod ile birlikte eskiden hatırlayacağınız o siyah kulaklıklar, beyaza büründü!!!
  • Apple store… Bir devrim başlattı. Bugün Samsung’tan Arçelik’e kadar ve hatta Turkcell İletişim Merkezine kadar görebileceğiniz bir “sergi mağaza” akımı başlattı. Tabi Apple’ın ki daha özel. Cam merdivenleri, eski özel taşları yeni tahtaları, masaları, kasanın olmayışı (kasa size geliyor)… Bütün uzmanlar “bu fikir tutmaz” dedi. Ne kadar uzman oldukları, Steve Jobs’un sezileri ve karşı kültür özelliğini iyiki gördük. Bu mağazalar turistleride ağırlıyor. Bu kadar önemli!!!
  • Steve Jobs’un adına cam merdivenlerden iMac ekranına kadar bir çok konuda yüzlerce patent mevcut.

 

Ben kısaca bu kadarını anlatayım. Aşağıdaki kitaplar beğendiğim kitaplardan bazıları;

steve jobs kitapları

 

Hakkında bir çok kitap bulacaksınız ancak sağ üstte Walter Isaacson’ın yazdığı kitap hem objektif, hem çok detaylı ve Steve Jobs’un bizzat gidip “benim biyografimi yaz” dediği adam olduğu için; ne kadar harika olabileceğini göreceksiniz.

 

İyide Steve Jobs Mu Yaptı Hepsini?

Reklamlardaki müziklerden, MacOs’taki kaydırma çubuğunun nasıl olacağına kadar her şey Steve Jobs’un elinden geçerdi. Yönetim kurulu falan yoktu, Steve Jobs olsun, yapalım harika yada berbat derdi. Sezgilerine, sanatçı ve karşı kültür kısmına güvenirdi. Mühendisleri, bazı uzmanlar “olmaz” dese de, defalarca oldurdu.

Mükemmel ekip topladı en başında. Sadece A sınıfı oyuncularla çalış derdi. A sınıfı oyuncuları topladı. Tüm ekibiyle her zaman imkansızı başardılar. Ekibide bunları defalarca anlattı.

Windows’un Explorer tarayıcısını bile yıllardır ne geliştirememesi, ekibin ve liderin önemine güzel bir örnek.

 

İyide Başkaları Buldu Onları, Başkaları Yaptı!!!

Steve Jobs her defalasında Picasso’nun sözünü hatırlatır ve gururla söylerdi: “iyi sanatçılar kopyalar, mükemmel sanatçılar aşırır. Biz iyi fikirleri defalarca aşırdık ve bunu gurur duyarak söylüyorum”…

Steve Jobs, mükemmel bir fikri alır, mükemmel bir projeye dönüştürürdü. Xerox’taki GUI mükemmel bir fikirdi ancak reddedildi. Ar-ge ve sanatçılık ruhu olmayan aptallar tarafından bu tarz şeyler sürekli oluyor. Steve Jobs ise iyi bir fikri gördüğü an anlar ve mükemmel hale gelene kadar ekibiyle üstünde çalışır, böylece ortaya çıkartırdı.

Sırf ekranı büyük diye telefon alan ancak Android’deki karmaşayı bilemeyen adamlara bunu anlatmak zor. Tasarımdan anlamayan, sanatçı ruhu olmayan ve standartları olmayan insanlar sürekli olarak bunu eleştirecektir.

“Ama Dennis Ritchie C’yi buldu, o olmasa MacOs olmazdı”…
C dili arabanın motoru gibidir. İkonik arabaları hatırlayın.

hippilerin VW Beetle’ı (günümüzde çılgınlık devam ediyor),
Corvette C1
Dodge Charger
Mini Cooper
Rolls-Royce
Austin Mini
Lotus Esprit
Ford Mustang

Ve dahası. Hepsi birer moda ikonuydu, bir tarz yarattı. İşleri değiştirdi. Peki kaçınız cinslik yapıp “ama elektrik kabloları olmasa araba olmazdı, teker icat edilmeseydi bok olurdu” gibi şeyler söylüyor musunuz?

Önemli olan her şeyi birleştirmek, mükemmel fikirleri mükemmel ürünlere dönüştürmektir.

Tasarım, ayrıntı, yalınlık (minimalism), işe odaklanma, dünyayı değiştirme gibi hayalleri olmayan; kaliteyi aramayan insanların bunları anlamasını beklemiyorum, bu insanlarla bunları konuşmak bile zaman kaybı. Ben anlayan insanlara hitap ettim.

Steve Jobs; sisteme, klişelere, uzmanlara, mühendislere karşı çıkarak kendi içgüdülerinin ve hayallerinin peşinden gitti. Hepsini gerçekleştirdi ve Steve Jobs’un fikirleri, ısrarı, yaptıkları, ekibi sayesinde dünya bambaşka bir yer. Microsoft kadar ruhsuz yada IBM gibi tek düze değil…

He Google mı? Onlar olanı alıp mükemmel hale getirir. Özellikle çalışma bölümünde. Fakat tasarım ve sanat konusunda reziller (Steve Jobs ve Apple ile kıyasladığınızda). Daha kötüsü olmayan bir şeyi ortaya çıkartma ve ihtiyacımız olduğunu bilmediğimiz ürünleri yaparak hayatımızı değiştirme öngörüleri yok..

İsterseniz boktan Microsoft ve Linux (Android) ile oyanalabilirsiniz ancak sakın ola Steve Jobs’un yaptıklarını küçümsemeye çalışmayın. Özellikle hayatınızda yaptığınız en büyük eserin üzerine sifon çeken insanlar olarak!

 

İşin Özü

Teker orada, kablolar orada, motor orada… Dünyanın en iyi arabasını kaç kişi yapabiliyor? Yaptıklarıyla kaç kişi sektörleri değiştiriyor, diğerlerine öncülük ediyor ve insanlara ilham veriyor?

C orada, devre ve intel orada… Foxconn orada… Hadi yap. Steve Jobs’un yaptıklarının 1000’de 1’ini yap, sana sonsuza kadar saygı duyacağım ve sağ kolun olarak hayatım boyunca yanında kalacağım. Hadi kardeşim!

Yok yapamıyorsanda Steve Jobs’a bok atmayı bırakıp, insanlığa katkı sağlamak için yeni yollar dene.

 

MacOs(öncesi) vs Apple

 

 

MacBook Reklamı

Zerafeti, inceliği, hiç görmeyeceğiniz yerlere verilen özeni, reklamcılığı, Apple’ı bu reklamda görebilirsiniz.