Son gönderilerden haber almak için twitter hesabımızı takip edebilirsiniz

Bu ülkenin kaderinde yılbaşıyla birlikte gelen ve orta sınıfın belini büken zamlar, derbilerden sonra gelen zamlar falan vardır. Bu sene de yılbaşında böyle oldu.

ANCAK, bu senenin ilk işlem günüyle diğer yılbaşılardan biraz farklılaştı. Çin’de, Ortadoğu ve Arap yarımadasında yaşananlar, asgari ücret, zamlar… Hepsine bakacağız.

Senelerdir ekonomik krizin yaklaştığını söyledim (hoş bu ülkede ekonomik kriz ne zaman bitti?). 2020’den sonra sert şekilde hissedilecek diye bekliyordum. Beklentim bir kaç sene öne çekilebilir.

Son Gelişmeler

Çin’de Borsa Düştü

10 aydır Çin’de sıkıntılar var ve daralıyordu. Ancak bugün, Çin borsası yüzde 7 düştü [1], %7! Borsayı erken kapattılar. Bunu bir kenara atalım.

Ortadoğu ve Arap Yarımadasındaki Sorunlar

2 Ocakta, arlarında 1 Mısır ve 1 Çad vatandaşının ve Şii din adamının da olduğu 47 kişi Suudi Arabistan’da idam edildi [2]. Açıklamada terör ve kamu düzenini bozmaya yönelik hareket dendi. Ağır protestolar oldu. İlişkilere yansıdı.

İran, Suudi elçiliğini ateşe verdi[4]. Bahreyn ve Sudan, İran ile diplomatik ilişkilerini kesti; Birleşik Arap Emirlikleri ise İran ile olan ilişkilerini yavaşlattı [3].  Irak’ta yapılanları kınadı.

Bu olaylar, petrol fiyatlarını bir miktar yukarıya taşıdı.

**

Türkiye’de Yaşananlar

Dünyada bunlar olurken Türkiye’de neler oldu?

Enflasyon Değeri Beklenenden Yüksek

Merkez Bankası, 2015  beklenen enflasyon değerlerini yüzde 5 olarak açıklamıştı. Ekim ayında ise, enflasyon değerinin yüzde 7,9’a çıkartmıştı. Fakat enflasyon oranı yüzde 8,81 çıktı [5]. Hem TCMB hem uluslararası organizasyonların beklentilerinin üzerinde sonuçlandı.

Mehmet Şimşek, ekonomide ciddi reformlar gerektiğini söyledi [6]. Cari açığın kapandığını da söylemiş. Petrolün varil fiyatı 100 doları geçmişken 3,5-4 lira olan benzinin litresi; petrolün varil fiyatı 36 dolarlara indiğinde yükselerek 4,5 olursa tabi ki cari açık kapanır. Petrolün yüzde 64’ü vergi [7] ve devletin buradan geliri yüksek seviyede. Peki ya petrol ve benzin ile üreten köylü, sanayici ne durumda??? Neyse,

JPMorgan’ın öngörüsüne göre, önümüzdeki bir kaç ay içinde enflasyon değerleri %9,5 olabilir [8].

Bu ne demek, enflasyon ne anlama geliyor yazının sonunda açıklayacağım.

Türkiye’de Zamlar

Asgari ücret 1300 lira oldu ancak ekonomi “canım asgari ücreti 1300 lira yapmak istedi tatamm oldu” gibi bir mantıkla yürümez. Bir düzeni vardır. Asgari ücreti arttırırken; üretimde köklü değişimler (reform), teknoloji kullanmazsan ve yurtdışından tohum, inek getirmeye devam edersen, saman bile buralardan gelirse elbet işler bozulur, denge bozulur.

Bunu engellemek için zamların gelmesi normal.

Sigara,
Elektrik,
Cep telefonu (iletişim),
Köprü ve otoyol,
Zorunlu trafik sigortası gibi alanlarda vergiler geldi[9].

Dolar Euro Borsa ve Altın

Yeni yılın ilk işlem gününde Çin ve Ortadoğu’da yaşanan gelişmeler ve üzerine enflasyon değerleriyle birlikte; Dolar bugün en yüksek 2,9973 zirvesini gördü. Uluslararası ticareti yoğunlukla dolar ile yaptığımızdan, durum belki ne kadar sıkıntılı olacak anlayabilirsiniz.

Şu an (17.00),
Dolar = 2,95
Euro = 3,21

Altının gram fiyatı ise ilk işlem gününde yüzde 2 arttı [10].

**

Bütün Bunlar Ne Demek?

FED yani Amerikan Merkez Bankası, faiz arttıracağını duyurmuştu. Aralık ayında 0,25 puan arttırdı [11] ve bunu bir kaç kerede kademeli olarak daha da yukarı çekeceğini söyledi. 0,25’ten 0,50’ye çıktı fakat 2017’lerde bunun yüzde 2’leri aşacağı söyleniyor. 9 yıl aradan sonra, tekrarlıyorum; 9 yıl aradan sonra, FED’in faiz artışı (ve kademeli olarak devamının geleceğini söylemesi), Türkiye gibi “gelişmekte olan” ülkeler için çok büyük sıkıntıdır. Öncelikle bunun ne demek olduğunu anlatayım.

FED, faizleri düşürerek bir anlamda piyasaya para (döviz) saldı. Yani para, gelişmekte olan ülkelere (Türkiye, Brezilya vs) gitti. Burada sıcak para olarak borsaya girdi. Türkiye’nin ekonomik istikrarı ve büyümesinin nedenlerinden bir taneside bu sıcak paralardır. İnanılmaz rakamlara ulaştı. Fakat 2015’in özellikle yarısından sonra bu paralar çekilmeye başlandı.

Kısacası gelecekte işimiz zor. Neden?

Yatırımın Türleri

Yabancı yatırımcılar, iki türlü yatırım yapabilir;

1- Doğrudan yatırım
2- Dolaylı yatırım (sıcak para)

Doğrudan yatırım için; yabancı sermaye gelir ve burada okul, hastahane, şirket kurar yada hizmet sektörüne girer.
Dolaylı yatırımda ise; yabancı sermaye gelir, borsa ve çeşitli yerlerde “nesnel yatırım” yapmadan, parayı ekonomiye sokar.

Ne farkı var deseniz;

Doğrudan yatırmda bina, işgücü, insan, cihaz vs gerekir. Ülkede sorun olsa her şeyi sıfırlayıp gidemezler. Örneğin Coca-cola’nın bu ülkeden tamamen çekilmek istediğini düşünün. Onca işçi, onca bina, ürün, cihaz ne olacak? Zorlu süreç.

Fakat dolaylı yatırımda, en basit şekilde anlatma gerekirse; borsadaki kağıtlar satılır, ekonomi düşer ve yatırımcı parasıyla çeker gider.

***

Kısacası; doğrudan yatırım; istihdam demek, yabancı yatırımcının “ben buradayım” güvencesi vermesi demek, ekonomiye direkt katkı demek.

Türkiye Senelerdir Yanlış Yaptı

Bu dolaylı parayla büyüdük, kalkındık, ekonomiyi geliştirdik. Çok güzel. Fakat yabancı sermaye çekiliyor. Şimdi ne olacak?

Bunca sene; üretimde teknoloji kullanmak, yerli üretime geçmek, tarım ve hayvancılıkta gelişmek gerekirdi. Bunları bir çok yazımda defalarca anlattım. Fakat biz tohumu yurtdışından GDO’lu şekilde getirdik. Burada kullanılan vitamin, mineral, ilaçlar yine yurtdışından geldi. Bazı koyun ve inekleri, tohumlama için gereken spermleri yurtdışından getirdik.

Hepsi ve daha fazlasını Türkiye Ekonomik Olarak Bir Sömürgedir isimli konumda belirttim.

**

İşte tarım ve hayvancılıkta “yerli” üretime geçemedik,
Üreticilere dünyanın en pahallı benzin ve mazotunu sattık,
İçinde genelde “yabancı firmaların” olduğu AVM’leri mantar gibi çoğalttık,
Devlet kurumlarını özelleştirdik,
Liman ve madenleri özelleştirdik…

Dolayısıyla, sıcak paraya çok güvendik ve üretim konusunda ekonomiyi çok başı boş bıraktık. Haliyle 2017’ye kadar sıkıntı çekeceğimiz ortadadır.

**

Enflasyon Ne Anlama Geliyor?

Yabancı yatırımcı, FED’in kararıyla dolaylı yatırım yaptığı yerlerden geri çekiliyor. YETMEDİ,

Doğrudan yatırım için en önemli anahtarlardan biri olan “enflasyon” ise tahmin edilemiyor (yani istikrar yok). Bu yüzden doğrudan yatırımda azalacak.

Bu da demek oluyor ki; daha fazla işsizlik olacak.

**

Teknoloji Yenilikler ve Eğitim

Bor madeninden elektrik üretilebiliriz. Doğalgaz’ın büyük kısmı, elektrik üretimi için harcanıyor. Bu hem Rus doğal gazına bağlılığı hem de dış kaynaklara ihtiyacı azaltacak. Güneş enerjisi kullanabiliriz.

Öte yandan Hititlerden bu yana kullanılan “sağlıklı” tohumlara geçiş yapabilir ve Türk ineği, Türk mandasını tekrar geliştirebiliriz.

Üreticilere benzin ve mazotu ucuza verebiliriz.

**

Ne yaparsak yapalım; çıkış yolumuz teknolojidir, bilimdir, yeniliklerdir.

Bakın 8 kişinin yaptığı Instagram, Facebook’a 1 milyar dolara satıldı. Facebook, Google, Instagram, Apple gibi bir çok bilişim ve teknoloji şirketi Amerika’da ofisler açtı, iş yerleri açtı, mağazalar açtı. İnsanlar buralarda çalışmaya başladı yani istihdam başladı.

Obama, göreve geldiğinde krizle boğuştu ve bunun yerli üretimden geçtiğini söyledi. Ford gibi bazı otomativ ve yerli firmalara ağırlık verdi. Krizi aştılar.

10-15 sene kullanacakları buzdolabı, çamaşır makinesi vs yada çek yat satıp “işte ihracat rakamları” diye övünmek yerine; Devrim otomobili gibi tamamen yerli üretimlere ağırlık vermemiz gerek. Yerli iPhone yapmamız gerek. Biliyorum bu çok güç. Bu yüzden başlangıç için yazılım şirketlerine ihtiyacımız var. Bunun için gençlere ve yeni fikirlere ihtiyacımız var…

Yoksa bu işlerin altından kalkamayacağız.

Türkiye’yi Zor Günler Bekliyor

Yapılan yanlışlar yüzünden önümüzdeki 3-4 sene Türkiye’yi zor günler bekliyor. Hemen yarın bir şeyler yapılmaya başlansa bile 2020’ye sorunsuz gidemeyeceğiz. Çünkü bilim ve teknoloji altyapı ister. ALTYAPIMIZ YOK!

Üstelik bu altyapı taaa tarım ve hayvancılıktan başlar. Enerjiden geçer. Eğitimle şekillenir, bilim ve teknolojiyle gelişir ve bunlar tarım/hayvancılığı geliştirir ve döngü tekrar tekrar gelişerek devam eder.

Türkiye’yi zor günler bekliyor.

Zaten olan kriz, önümüzdeki süreçlerde belirgin olacak. Bırakın Çin’i, FED’i; sadece bu topraklarda yaşanan gerilimler bile önümüzdeki süreçleri zorlayacaktır.

Ne diyoruz?

Ama olsun, duble yollar yaptılar…
Önümüzdeki senelerde de duble yolları afiyetle yersiniz, giyersiniz, yakarsanız ve duble yollarla uzaya çıkarsınız.

 

Kategori: Genel - Hayat - Politika