iPhone 4, 4S ve 5S modellerini kullanan birisi olarak; özellikle bilinçli yapılan “yavaşlatma” durumundan sonra yazmam gerektiğini düşündüm.

5S kullanıyorum ve 4 yıllık telefon. Değiştirmeyi düşünmüyordum fakat daha önce 4 ve 4S’te başıma gelen bazı sorunların eski, ya da başka şekilde olabileceğini düşündüğüm fakat son 1 yılda 5S modelinde de yaşadığım AYNI SIKINTILAR üzerine bu işin “kapitalist mantığı” ile birlikte, bilinçli şekilde yapılan bir şey olduğunu anladım.

Üzerine Apple’dan özür geldi [bknz]. Şüphelerim kesinleşti.

Sorunları açıklayacağım, fakat öncesinde “kapitalist mantığı” dediğim şeyleri açıklayayım.

 

Kapitalist Mantığı

Kapitalizm (liberal ekonomi, arz-talep, devletin ekonomik alandan çekilmesi vs) sisteminde her şeyin tek temeli vardır: TÜKETİM. Neden tüketim? Çünkü şirketler kurulduklarında tek bir şeyi amaçlar; KÂR YAPMAK. Bitti. Sizlere doğayı koruduklarını, bilmem ne olduklarını söylerlerse ya 3-5 yıl içinde çıkacak düzenlemeleri önce yapmaları, ya hassas insanlara ürünleri daha fazla satmalarıdır.

ÇOK ÇOK ÇOK kurumsallaşmış şirketlerde bir tek bu işlem farklıdır. Fakat şirketlerin çoğunda “kâr” güdümü vardır.

Şu an size bir giysi, araba, beyaz eşya satıldıysa ve siz bunları 20 yıl kullandıysanız burada bir sorun olacaktır… Merak etmeyin, kapitalizm bunun da bir çözümünü bulmuştur.

***

Giysi mi aldınız? Kaç yıkamada yıpranacağı 3 aşağı 5 yukarı bellidir.
Ampul mü aldınız? Kaç saat yanacağı üç aşağı beş yukarı bellidir.
Beyaz eşyaların bile ömürü 10-12 yıldan günümüzde 8 yıla falan düştü (bazı cihazlar ve markalar hariç, zaten onları da 20-25 yıl kullanıyorsunuz ama 3 makine fiyatına satılıyor).

Peki neden böyle yapıyorlar?

Ekonomide önemli olan bir şey yüzünden; plan, program, istikrar… Her şey belirlenmeli, her şeyin planı ypaılmalı. Şirket; önündeki bilmem kaç yılda ne kadar ne satacağını bilmelidir. Bunlara göre yatırımını yapar, bunlara göre her şeyi idare eder.

Bunun en büyük örneğini kendiniz de yaşayabilirsiniz. Adını vermeyeceğim bir spor mağazasına gidip, spor giysi alabilirsiniz. Aynı gün gidip; sosyete pazarından (selam sana Beylikdüzü) benzerini alabilirsiniz. Şimdi bilmiyorum ama bir kaç yıl önce aldığım 15-20 liralık giysileri hâlâ kullanıyorum. Peki orjinallere mi ne oldu? Kısaca eskidi.

Neden?

Çünkü bizim çakma ad koyup satan pazar esnafı aslında “yıpranma payı” vs gibi hiçbir şeyi planlamaz. Zaten planlaması da küçük esnafın işi değildir. Haliyle kaliteli Türk tekstilini satar ve sen de alıp yıllarca giyersin. Fakat dünya çapında büyük markalar için gerek önlerini görmek gerek planlama yapıp buna bağlı yatırım yapabilmek için neyi ne kadar satacağını falan bilmek zorundalar…

Tabi burada ; giyilme koşulları, yıkama ve deterjan koşulları falan öne çıkıyor. Aynı şekilde bazı giysi firmalarına biraz daha yüksek fiyat ödüyorsunuz ya da bazı beyaz eşyaya 2-3 katı daha para ödüyorsunuz fakat 25-30 yıl çalışıyorlar ve hatta yetkili biriyle konuşurken 43 yıldır çalıştığını duydum.

 

Aynı Mantıkla Apple ve Batarya Sorunları

Apple; iPhone ve iOs ile birlikte bir “ekosistem” kurdu. Sadece telefon satmıyor. 50 cent ile binlerce dolarlık uygulamaların olduğu bir eko sistemi size sunuyor. Yetmiyor üzerine bir de müzik eko-sistemini veriyor. Bir uygulama yazıyorsunuz ve para kazanıyorsunuz fakat belirli payı Apple ile paylaşıyorsunuz. Bunu sistemi ilk Apple getirdiği için fazlasıyla önde oldu (fakat işin arge boyutu var), ve müziğe göre daha yüksek pay alıyor. Müzikte ise zorlu şirketler vardı ancak Steve Jobs onları ikna etmeyi başardı ve Apple’ın yanına yanaşabilecek pek şirket ortaya çıkmadı.

Tek başına telefonda, tek başına müzikte falan başkaları iyi olabilir (spotify vs gibi). Fakat cihazı satıyor, uygulama satıyor, uygulamadan hem kazanıyor hem kazandırıyor ve yetmiyor müzikte satıyor. Yani üst üste fazlasıyla kazanç var.

FAKAT…

Apple’da kapitalist bir şirkettir. Hatta vergi cenneti olayını duymuş olabilirsiniz, mahkemeye çıkmışlardı vergi kaçırdıkları iddiası ile…

Dünyanın en kârlı şirketi, dünyanın en değerli şirketi ve sonuç bu… Fakat başladığında yetmez.

***

Sıkı bir Apple hayranı olarak (Steve Jobs’u akıl hocam olarak kabul etmiştim); iPhone X’teki o çentiğin Steve Jobs’u kemiklerinde sızlatması ve üzerine bu batarya sıkıntıları…

Gerçekten canımı sıktı. Android’den tiksiniyorum, almam. Bir tek Blackberry düşünülebilir ama ne yazık ki hiçbiri Apple’ın kalitesini ve ekosistemini sunamıyor. Yine de canım sıkılıyor ve Apple’a kızgınım.

4,  4S ve şimdi 5S’e sorunlar yaşıyorum. NE HİKMETSE(!) tam da desteği çekileceğinden bir kaç ay önce yaşanmaya başlıyor ve hepsi aynı…

Şöyle bakalım;

 

Bir kaç ay sonra bir model ya da güncelleme tanıtılacak cihazlarda ve 5S’e (ve sanırım SE’ye) destek kesilecek.

4 ve 4S’te hangi sorunları yaşadıysam desteğin kesilmesinden 5-6 ay önce; yine aynı sorunları yaşıyorum. Yani kullanımdan, cihazların kasalarından (4 serisi sıkıntılıydı) değilmiş… Hepsinde aynı sorunu yaşayamam!

 

iPhone 5S’te Yaşadığım Sorun (Tıpkı 4 ve 4S Gibi)

Arkadaşım yılbaşı için yanıma geldi. Biz de St. Hilarion kalesini (Girne) ve etrafı dolaşalım dedik. Şarjı doldurdum ve yola çıktım. Neyse güzel yerlere geldik. Bi 25-30 tane fotoğraf çekmiştim ki telefon kapandı. Sonra açma tuşuna bastım, şarja takın diyordu. Aynısı dün ve daha önceki günlerde olduğu için, yanıma ek şarj ünitesi götürdüm. Taktım ve %19 görünüyor şarjı.

Samsung’un rezil kamerası, iPhone 5S’in mis gibi, doğal ve ışı vs her şeyi ayarlayan hizmetinin yanına yaklaşamıyor. Bunu bildiğim için iPhone ile çekinmek istedim. Ne yazık ki çekinemedim. Şarja koydum, %30’lara geldi; çekinmeye başladım 5 dakika geçmeden kapandı. %2 gösteriyor şarj.

EHHH!!! Sağol iPhone. Sadece telefonu yavaşlatmıyorsun, kusura bakmayında; TELEFONUN İÇİNE SIÇIYORSUN ANLAŞILAN!

 

Neden?

Çok basit; destek kesiliyor, iPhone yavaşlatılıyor ve bahanesi (bataryaya zarar vermesinmiş). Fakat ne hikmetse batarya zaten darma duman oluyor ya da öyle gösteriliyor. Kapanmalar, batarya sorunları; şarj doluyken boşalması, şarj varken tak diye kapanması, yavaşlaması…

Diyorsun ki; “yahu benim telefon artık hakkın rahmetine kavuşmak üzere”…

Süprizzz… Tam o yıl süper bir model çıkıyor. Tam desteği kesilmişken mis gibi yeni bir model. Ne dersin???

İşte olayın özü budur. Telefonun rezil olduğunu düşündürüyorlar. Aylarca acı çekiyorsunuz. Amerika’da sıfır Fiesta aldığınız para birimine (1400 birim asgari ücret orada ve 8 bin birim kadar fiesta var; Türkiye’de 1.400 birim ancak 6,600 birim iPhone), Türkiye’de kalkıp telefon alıyorsunuz. Her şey çok güzel fakat 4 yıl geçip, destek çekilmeye yakın o da ne; telefon yavaşlıyor, şarj sapıtıyor.

iPhone 4’te oldu, kasası sorunluydu normaldir dedim.
iPhone 4S’te oldu, kasayı iyileştirdiler ve tecrübesizlik dedim.

Fakat iPhone 5S’te de aynı şeyler olunca olayların farklı olduğunu anlamıştım ki; itiraf ve özgür gelince…

Peki çaresi yok mu? VAR!

Telefonunuz desteği yitiriyorsa, son sürümü yüklemeyin. Ne zaman son sürümleri yüklesem telefon rezil oldu. Hatta ve hatta telefona Ubuntu falan bile yüklemeyi düşünüyorum şu saatten sonra.

**

Çok sevdiğim; müşteri hizmetlerinden, yazılımına takdir ettiğim ve her şeyde bu kadar kaliteli tasarım ve kalite kokan işler çıkaran Apple’ın 3 ürününde 3 sorunla karşılaştım ve hepsi aynı sorunlar. Son iOs sürümünü yükleyince yavaşlama ve bataryanın sapıtması. Ne hikmetse tam da destek kesilmeden bir kaç ay önce.

Şubat’ta okul bitiyor, yeni telefon alacağım. Android’ten tiksinen birisi olarak Blackberry var bir tek alabileceğim. Ne yazık ki… iPhone’a devam edebilirim, duruma bağlı fakat; alacağım iPhone 8 veya iPhone X bundan 4 yıl sonra desteği kesilecekken yine yavaşlama ve batarya sorunları mı yaşatacak!

SAĞOL APPLE!

Hepimizin kıçına, kalınca kazık soktuğun için… Eminim birileri bunu okuyacaktır ve o kadar vazgeçilmez olmadığınızı hatırlamanızı diliyorum… Çünkü yeni telefonumun Apple ve Android dışında 3. seçenek olması ihtimali fazlasıyla ağır basmaya başladı. Rezilliğinize katlanacak tahammülüm kalmadı.

Ya Türkiye fiyatlarında indirime gideceksiniz ya da 6 bin verilen telefonun 4 yıldan fazla ömrü olması için elinizden ne geliyorsa yapacaksınız! Gerekiyorsa özel iOs sürümü çıkartacaksınız…

Ya da diyeceksiniz ki 4 yıldan sonra batarya, şu şu problemleri yaşanabilir. Yani bu kadar olmaz yahu pes!